EN: WELKE UITGANG BIJ HET VOLTOOID DEELWOORD, DELEND LIDWOORD; FRANS LEREN, VIVIENNE STRINGA

EN en de uitgang bij het voltooid deelwoord 

In het Frans bestaan veel zinnen uit twee delen, en in het eerste deel van de zin komt wel eens een lijdend voorwerp voor, waarover in het tweede deel van de zin nog iets gezegd of verduidelijkt gaat worden.

Om dan niet weer datzelfde woord of dezelfde woordgroep te hoeven herhalen, wordt het vervangen door betrekkelijk voornaamwoorden als EN, als het aangehaalde woord of de woordgroep een delend lidwoord had.  

Het voornaamwoord EN  is een betrekkelijk voornaamwoord, het vervangt onder andere woorden die het delend lidwoord DE of DES als lidwoord hebben. In het Nederlands vertalen wij het vaak als er, ervan, daarvan.

Als er een voltooid deelwoord bij staat, kan deze hierbij een extra uitgang krijgen. Hoe dit zit, wordt hier uitgelegd.

Frans leren Tu as eu des cadeaux?  Frans leren Oui, j'EN ai eu. (geen uitgang)

Frans leren J'ai eu des cadeaux de ma soeur Les cadeaux (que) j'EN ai eus. (wel uitgang)

Wanneer het persoonlijk voornaamwoord EN als lijdend voorwerp bij een voltooid deelwoord hoort, wordt het vaak als onzijdig beschouwd. Dan verwijst het naar een zelfstandig naamwoord dat voorafgegaan wordt door DE, of het vervangt woordgroepen als  "de lui, d'elle, d'eux, d'elles, de ceci, de cela", etc., en zelfstandig naamwoorden met een delend lidwoord (du, del', de la, des).

Krijgt het voltooid deelwoord voorafgegaan door EN een uitgang ?

Hiervoor moeten we kijken waarnaar EN  verwijst, oftewel : welke functie heeft EN in de zin. EN wordt beschouwd als een onzijdig woord

(= dus noch mannelijk, noch vrouwelijk, noch enkelvoud, noch meervoud) :

Het voltooid deelwoord dat als lijdend voorwerp EN heeft, blijft in het mannelijk enkelvoud staan: want EN wordt gezien als een onzijdig woord. 

 Frans leren Des pommes du pays, j'EN ai mangé dans ma jeunesse.
(Appels van het land, daarvan heb ik er gegeten in mijn jeugd) 
 
    EN  > vervangt pommes, in de zin van "j'ai mangé d'elles" = "daarvan/die heb ik gegeten".
 
Het voltooid deelwoord blijft onveranderd.Net als bij :
 
Frans leren Des médailles aux derniers concours, ces concurrentes EN ont obtenu plusieurs.
(Medailles op het laatste concours, daarvan hebben deze concurrenten er een aantal gewonnen.)
 
Frans leren Des punitions, son professeur lui EN a donné ce matin.
(Strafwerk, daarvan heeft zijn leraar hem er vanochtend van gegeven.)

 Het kan zijn dat EN wel in de (bij)zin staat, maar dat het niet het lijdend voorwerp van het voltooid deelwoord is; in de meeste gevallen wordt zo'n bijzin begonnen met QUE. Als het lijdend voorwerp in zo'n bijzin vóór het voltooid deelwoord staat komt er in dat geval WEL een uitgang, dat terugslaat op het getal en geslacht van het lijdend voorwerp; EN heeft hier dus geen invloed op :

Frans leren Ma sœur est en Angleterre, et voici les cartes que j'EN ai reçues.

(EN vervangt de ma soeur, en slaat dus niet terug op cartes; de uitgang komt van het lijdend voorwerp dat hier vrouwelijk meervoud is, en dat staat vóór het voltooid deelwoord )

  QUE vervangt cartes lijdend voorwerp VÓÓR het volt dlw. vrouwelijk meervoud uitgang (EN in dit voorbeeld: ontvangen van wie? van = "de ma soeur").   (Mijn zus zit in Engeland, en hier zijn de kaarten die ik van haar heb ontvangen) 

(Les cartes que j'ai reçues : EN heeft geen invloed, kan ook weggelaten worden, uitgang is hetzelfde)

Frans leren J'ai discuté de nos vacances avec Roméo, et voici les projets qu'il m'EN a donnés.

(EN vervangt de nos vacances, en slaat dus niet terug op projets)

QUE vervangt projets lijdend voorwerp ervoor uitgang mannelijk meervoud.

(Ik heb met Romeo over onze vakantie zitten praten, en hier zijn de plannen die hij me ervan heeft gegeven.)

(Les projets qu'il m'a donnés : EN heeft geen invloed, kan ook weggelaten worden, uitgang is hetzelfde)

SAMENVATTING van de uitgang van het voltooid deelwoord met het betrekkelijk voornaamwoord EN

'Het gebruik van EN geeft problemen bij het kiezen van de goede uitgang. Dit probleem wordt erkend door vele Franse grammatici'

Na de volgende voorbeelden constateren we :

In het Frans bestaan veel zinnen uit twee delen, en in het eerste deel van de zin komt wel eens een lijdend voorwerp voor, waarover in het tweede deel van de zin nog iets gezegd of verduidelijkt gaat worden.

Om dan niet weer datzelfde woord te moeten herhalen, wordt het vervangen door betrekkelijk voornaamwoorden. Het betrekkelijk voornaamwoord  EN, wordt gebruikt om een delend lidwoord te vervangen.

Zie hiervoor ook  En en Y en  En, Y uitleg

WEL of GEEN UITGANG?

Het voltooid deelwoord krijgt GEEN uitgang als EN zonder QUE (betrekkelijk voornaamwoord) wordt gebruikt :

Frans leren La soupe était bonne et ils EN ont bu.

(De soep was lekker en ze hebben er van gegeten.)
 

Frans leren Des averses de ce genre, j'EN ai reçu bien souvent.

(Buien van deze soort, daarvan heb ik er heel vaak gekregen.)
 

Frans leren Des oranges de ce pays, nous EN avons réceptionné hier.

(Sinaasappels uit dit land, daarvan hebben we er gisteren ontvangen.)
 

Frans leren Des nouvelles du pays, on n'EN a pas reçu voici plusieurs semaines.

(Nieuws uit het land, dat hebben we er nu al een paar weken geen van gehad.)
 

Frans leren J'ai trouvé des cèpes et j'EN ai mangé.

(Ik heb champignons gevonden en ik heb ervan/er een paar van gegeten.)
 

Frans leren Regardez cette récolte, EN avez-vous goutté ?

(Kijk eens naar deze oogst, heeft u er al van geproefd?)
 

Frans leren Des accidents nous EN avons eu à déplorer.

(Ongelukken hebben we moeten betreuren.)
 

Frans leren Des boissons fraîches, j'EN ai acheté pour tout le monde.

(Ik heb voor iedereen frisdrank gekocht.)
 

Frans leren Tout le monde m'a demandé des services, mais personne ne m'EN a rendu.

(Iedereen vroeg me of ik iets voor hen wilde doen, maar niemand deed iets/dat voor mij.)

Het voltooid deelwoord krijgt  WEL een uitgang  als EN gebruikt wordt met het betrekkelijk voornaamwoord QUE :

Frans leren Voici les dernières propositions que nous EN avons reçues.

(Hier zijn de laatste voorstellen die wij ervan hebben gekregen.)
 

Frans leren J'ai reçu plus de lettres que je n'EN ai envoyées.

(Ik heb meer brieven gekregen dan ik er heb geschreven.)
 

Frans leren Comment se porte votre frère ? Les nouvelles que j'EN ai reçues étaient satisfaisantes.

(Hoe gaat het met uw broer? Het nieuws dat ik erover heb gehoord was goed.)
 

Frans leren Il me tarde de voir les photos que tu EN as tirées.

(Ik kan niet wachten om de foto's te zien die je ervan gemaakt hebt.)
 

Frans leren Ce sont des amis fidèles, et je n'oublierai pas les aides que j'EN ai reçues.

(Dat zijn trouwe vrienden, en ik zal de hulp die ik ervan gekregen heb, niet snel vergeten.)

Uitgang van het voltooid deelwoord met EN in het bijzijn van bijwoorden van hoeveelheden:  

 Frans leren Het voltooid deelwoord krijgt WEL een uitgang als er  VÓÓR  EN een bijwoord van hoeveelheid staat:

autant, beaucoup, combien, moins, plus, tant, trop :

Frans leren Des cerises, combien j'EN ai mangées !

(Kersen, hoeveel heb ik er daarvan niet gegeten!)
Frans leren Autant de parties il a jouées, autant il EN a perdues.

(Zoveel partijen als hij gewonnen heeft, zoveel heeft hij er verloren.)

 Het voltooid deelwoord krijgt GEEN uitgang als er   EN een bijwoord van hoeveelheid :
autant, beaucoup, combien, moins, plus, tant, trop  komt :
 

Frans leren J'EN ai tant vu des élus oublier leurs promesses !

(Ik heb er zoveel gezien, van die gekozen mensen die hun beloftes vergaten!)
 

Frans leren Je lui avais confié dix livres. EN a-t-il vendu beaucoup ?

(Ik had hem tien boeken toevertrouwd. Zou hij er veel van hebben verkocht?)

Het voltooid deelwoord krijgt GEEN uitgang wanneer er vóór het zelfstandig naamwoord dat door EN  wordt vervangen één van de volgende bepalingen staat :

autant de, moins de, plus de, tant de ... :

Frans leren J'ai entendu plus d'histoires que je n'EN ai raconté moi-même.
(Ik heb meer verhalen gehoord dan dat ik er zelf verteld heb)
 
OEFENINGEN accord du participe passé