LIDWOORD, DELEND LIDWOORD, ONBEPAALD LIDWOORD, BEPAALD LIDWOORD; FRANS LEREN GRAMMATICA; VIVIENNE STRINGA

Bepalend lidwoord

Onbepaald lidwoord

Delend lidwoord

LE,  LA, LES
UN, UNE, DES
DU, DE LA, DE L', DES

Zie voor een uitgebreid schema

 

OEFENINGEN LIDWOORDEN EN DELEND LIDWOORD

 

 BEPALEND LIDWOORD

LE = enkelvoud mannelijk (de, het) :

Le boulanger pétrit le pain. (De bakker kneedt het brood.) Le livre est épais. (Het boek is dik.)

LA = vrouwelijk enkelvoud (de, het):

La route passe devant la boucherie. (De weg gaat langs de slagerij.) La jeune fille joue avec la poupée. (Het meisje speelt met de pop.)

LES = meervoud, mannelijk en vrouwelijk (de) :

Les garçons, les filles de mon collège. (De jongens, de meisjes van mijn school.)

Het bepalende lidwoord geeft enkelvoud of meervoud aan en het geslacht, mannelijk of vrouwelijk, van het (zelfstandig naam- ) woord waar het bij hoort. Deze woorden zijn: mensen, dieren, een voorwerp of een begrip (concreet of abstract). Het woord 'bepalend' betekent dat de spreker of schrijver het woord kan identificeren, en dat het bekend is bij de tegenspreker.

Il a achetéla veste marron.(Hij heeft de bruine jas gekocht. La veste = een duidelijk bepaald voorwerp).

Het lidwoord staat altijd VOOR het zelfstandig naamwoord.

La route est longue. Le joli vélo. Les petites voitures.

LE, LA, LES, L': LIDWOORD of PERSOONLIJK VOORNAAMWOORD?

Niet verwarren met de persoonlijk voornaamwoorden "le, la, les" : (hem, haar, hen).

Voor scholen en docenten Il porte le pain = LE is hier WEL een bepalend lidwoord. (Hij draagt het brood)

Voor scholen en docenten Il le montre du doigt = LE is hier een persoonlijk voornaamwoord. (Hij wijst hem na/aan)

Zie ook de Persoonlijk voornaamwoorden

  In het Frans gebruikt men  vaak een lidwoord in plaats van een bezittelijk naamwoord; dit gebeurt vaak bij lichaamsdelen.

  Let op, het is dus niet zoals wij dat in het Nederlands kennen:

 J'ai le nez qui coule. (Mijn neus loopt)

Voor scholen en docenten Elle a la jambe paralysée. (Haar been is verlamd) 

Voor scholen en docenten Tu as les pieds enflés.(Je voeten zijn opgezwollen.)

Voor scholen en docenten Il a mal au dos. (à + le Hij heeft pijn in zijn rug)

Voor scholen en docenten J'ai mal à la cheville (Ik heb pijn aan mijn enkel.)

Voor scholen en docenten Elle a mal aux yeux. (à + les Ze heeft pijn in haar ogen.)

Samentrekkingen, afkortingen

De lidwoorden le en la  worden afgekort als ze voor een klinker staan, of voor een stomme "h" :

L' oiseau. (En niet: ► le oiseau) - L' artiste. (En niet ► le artiste) - L'histoire. (En niet ► la histoire) - L'hirondelle fait son nid.

ONBEPAALD LIDWOORD

UN = mannelijk enkelvoud :  UN jour. (een dag)
UNE = vrouwelijk enkelvoud:  UNE classe. (een klas)
DES = mannelijk en vrouwelijk MEERVOUD:DES garçons, DES filles. ► In het Nederlands is er in het meervoud GEEN lidwoord; en dus vertalen we het met: Een jongen, jongens; een meisje, meisjes.

UNchauffeur passera vous prendre.   

 Soms wordt het voor algemeenheden gebruikt:    

UN tigre est plus dangereux qu'une gazelle. (Men zegt over het algemeen dat een tijger gevaarlijker is dan een gazelle.)

LET OP :

Als er een bijvoeglijk naamwoord voor het zelfstandig naamwoord staat, dan wordt DES vervangen door DE

Elle a essayé DE jolies robes. (En niet  ► elle a essayé DES jolies robes).

 "Des autres" wordt vaak samengetrokken tot "d'autres" :
Auriez-vous d'autres raisons de refuser cette offre ? (En niet ► auriez-vous des autres raisons de refuser cette offre ?).

Uitzondering: des petits pois (doperwtjes = vaste uitdrukking; petit pois is als het ware één woord)

BIJZONDERHEDEN

Bij opsommingen met verbindingswoorden blijft het lidwoord staan: 

LES femmes et LES enfants passent toujours devant. (vrouwen en kinderen mogen altijd eerst.)

 Maar:bij twee bijvoeglijk naamwoorden die verbonden worden met het woordje ET, horend bij een zelfstandig naamwoord, dan krijgt het tweede bijvoeglijk naamwoord geen lidwoord :

UN brillant et studieux élève. (In plaats van ► un brillant et un studieux élève)

Hetzelfde geldt voor het voegwoord OU, als dit voor een tweede zelfstandig naamwoord komt te staan dat uitleg geeft over het eerste, dan krijgt het tweede zelfstandig naamwoord geen lidwoord :

UN gardien de moutons ou berger. (In plaats van  ► Un gardien de moutons ou un berger).(een schapenhoeder of een herder)

Idem voor woorden die samengaan:

Lycée DES Arts et Métiers. (De Kunsten- en Ambachtschool)

Idem bij synoniemen :

Il fit UN étonnant et étrange récit. (Hij hield een vreemd en verrassend betoog.) Je vous présente UNE compagne et amie que j'aime bien. (Ik stel jullie een partner en vriendin voor die ik graag mag.)

Idem voor bepaalde formules en uitdrukkingen en gezegdes:

LES gravures et sculptures de ce Musée. (Etsen en sculpturen uit dit museum)

HET DELEND LIDWOORD

Het delend lidwoord wordt gebruikt voor zelfstandig naamwoorden waarbij er in het Nederlands geen lidwoord staat: fruit, drank, brood, kaas, bier, wijn, water; en meervoudswoorden boeken, tafels, auto's. In het Frans is er namelijk WEL ALTIJD  een lidwoord bij een zelfstandig naamwoord nodig. 

Zie voor meer voorbeelden HET DELEND LIDWOORD.
 

DU = mannelijk woord met medeklinker:

DU pain. (brood) DU sucre.

DE LA = vrouwelijk woord met medeklinker:

DE LA viande, de la crème. (vlees, room)

DE L'= voor een vrouwelijk of mannelijk woord met klinker :

DE L'alcool, de l'orge. (alcohol, gerst)

DES  = voor een mannelijk of vrouwelijk woord in het meervoud :

DES fruits, DES boissons, DES des livres . (fruit/vruchten, drank/ drankjes, boeken)

BIJZONDERHEDEN

Onmeetbare getallen of hoeveelheden krijgen ook een delend lidwoord:

Voor scholen en docenten Il est passé chercher DU maïs. (Hij is langsgekomen voor maïs. ► Maïs zonder bekende hoeveelheid)

Voor scholen en docenten Avez-vous DU cuir ? (Verkoopt u ook leer? Leer zonder aangeduide hoeveelheid).

SAMENVATTING en HERHALING:

LE, LA, LES zijn bepalende lidwoorden die met precisie (bepalend) het zelfstandig naamwoord aangeven dat er na komt:
LE train est en gare (De trein staat klaar op het station) - LA voiture est partie (De auto is vertrokken)- LES colis sont arrivés. (De pakjes zijn aangekomen.)

UN, UNE, DES  zijn onbepaalde lidwoorden die zonder nadere precisie een zelfstandig naamwoord aanduiden dat er na komt:  

Voor scholen en docenten Un train est rapide (Een trein gaat snel) 

Voor scholen en docenten Une voiture est partie (Een auto is vertrokken.)

Voor scholen en docenten Des colis sont arrivés. (Er zijn pakjes aangekomen.)

DU, DE LA, DES zijn delende lidwoorden die "een onbekende hoeveelheid", ofwel "een gedeelte van" een geheel aanduiden van het zelfstandig naamwoord dat er na komt, maar waarbij er in het Nederlands geen lidwoord staat :

Voor scholen en docenten Achetez du lait  (Koop melk) 

Voor scholen en docenten Achetez de la viande (Koop vlees)

Voor scholen en docenten Achetez des fruits. (Koop fruit)

AU, AUX, DU, DES zijn samentrekkingen van lidwoorden met voorzetsel : AU =à +le, AUX = à + les, DU = de + le, DES = de + les :

Voor scholen en docenten Je vais AU vélodrome en niet  > je vais à le vélodrome.

Soms hebben lidwoorden  een afgekorte vorm wannner zij voor een klinker komen te staan :

Voor scholen en docenten L'artiste est en piste (De acrobaat staat in de piste)

Voor scholen en docenten L'arbre grimpe haut. (De boom groeit hoog)

Voor scholen en docenten L'ombre me garde au frais. (De schaduw houdt me koel.)